کارگاه دانشمندان و مخترعان دیوانه

Crazy Scientists & Inventors Workshop

 

اینجا برای چه کسانی است ؟

اینجا ، برای افراد دیوانه ، ناسازگار ، یاغی و دردسرآفرین است . افرادی که نگاهی متفاوت به موضوعات دارند . آنها شیفته قوانین نیستند ! شما می توانید از آنها نقل قول کنید یا مخالفشان باشید !! می توانید آنها را ستایش کنید یا از آنها بدگویی کنید ، اما تنها کاری که نمی توانید انجام دهید ، نادیده گرفتن آنها است چون آنها اوضاع و شرایط را متحول می کنند !! آنها می توانند نژاد انسانی را به سوی پیشرفت سوق دهند و در حالی که برخی ممکن است ، دیوانه تصورشان کنند ، ما آنها را نابغه می دانیم ؛ چون دیوانگانی که گمان می کنند می توانند دنیا را متحول کنند ، کسانی هستند که این کار را انجام می دهند …

دانشمند کیست ؟

دانشمند ، چه در گذشته و چه امروز ، انسانی است که با دقت و کنجکاوی به بررسی پدیده‌های جهان می‌پردازد و می‌کوشد علت پیدایش آن‌ها ، رابطه‌ی آن‌ها و فایده‌ی کاربردشان را دریابد . هزاران انسان در زیر درخت سیب نشسته بودند و هزاران سیب از درخت به زیر افتاده بود ، بی آن که موجب کشف قانون گرانش ( جاذبه ) شود . هزاران انسان به سوی دریاهای بیکران بادبان برافراشته بودند ، بی آن که یکی به کشف آمریکا نائل شود . هزاران دانشمند با دقت و جدیت به اندازه‌گیری وزن و جرم عناصر شیمیایی پرداخته بودند ، بی آن که یکی متوجه رابطه‌ی شگفت‌انگیز میان آن‌ها گردد . بخت تنها با کسانی یار می‌شود که با تلاش و پیگیری فراوان به دنبالش باشند .

دانشمند خوشبخت و موفق کسی است که کارهای پیشینیان خود را خوب می‌شناسد ، آن‌ها را ارزیابی می‌کند ، ناکامی‌ها و کامیابی‌هایشان را درمی‌یابد و کار را از جایی دنبال می‌کند که پیشینیانش ناتمام رها کرده‌اند . او هرگز از هیچ شروع نمی‌کند ، بیراهه و بن بست را دوباره نمی‌پیماید – مگر این که در جایی از آن‌ها به شاه‌راهی برخورد کرده باشد . او همه چیز را خودش بررسی نمی‌کند . همه چیز را آزمایش نمی‌کند ، در مواردی به بررسی‌ها و آزمایش‌های پیشینیان خود اعتماد و اتکا می‌کند . در موارد دیگر آن‌ها را مقایسه می‌کند و در بسیاری موارد هم ناگزیر خود به بررسی‌ها و تجربه‌های تازه‌ای دست می‌زند – در آن جا که نتایج مهم ، متناقض یا نارسا باشد .

دانشگر یا دانشمند ؛ سوفیست یا فیلسوف

علم امروز بشر ؛ چه در محاسبات و چه در استدلال و آزمون ؛ دقیق است و قرار هم هست که دقیق باشد . محصولات فکری بشر ؛ فناوری ها به خصوص در زمینه سخت افزار کامپیوتر و صنایع الکترونیک و حتی قطعات مکانیکی دقیق هستند و با ظرافت بسیار حیرت برانگیزی کار می کنند . همین چند روز پیش پژوهشگران از کوچکترین موتور جهان که فقط از یک اتم تشکیل شده و قادر است انرژی گرمایی را به کار مفید تبدیل کند رونمایی کردند .
تصور کنید کوچکترین اشتباه محاسباتی در حرکت فضاپیماها ؛ در پرواز هواپیماها ؛ در میزان مجاز ترکیب داروها و … به چه فجایعی منجر خواهد شد . به همان میزان که دقت علم بالاتر می رود ؛ کلمات و واژگان علمی را نیز باید با وسواس و دقت بیشتری به کار برد . کلماتی مانند علم ؛ دانش ؛ فناوری ؛ تکنولوژی ؛ دانشمند و نظایر آن نیز بایستی تعریف دقیقی داشته باشند و از روی سهو یا اشتباه در جایی که نباید به کار روند استفاده نشوند .
یکی از مهمترین مناقشات فیلسوفان علم بر سر کلمه  “ دانشمند ” است !! به عبارتی پاسخ به این پرسش که « دانشمند کیست ؟ » و به چه کسی می توانیم دانشمند بگوییم  و یا حتی اینکه در فارسی چه کلمه ای را معادل Scientist انگلیسی قرار دهیم .

دانشمند یا دانشگر ؟

این بحث به لحاظ تاریخی یادآور سقراط است که خود را فیلسوف ( دوستدار معرفت و حکمت ) می خواند و نه سوفیست  ( دارنده معرفت و حکمت ) . واژه هایی مانند دانشمند و دانشگر نیز از جهاتی به این مصداق تاریخی شباهت دارند . هرچند که در فارسی امروز هر زمان از واژه دانشمند استفاده می کنیم مقصودمان معادل فارسی واژه Scientist است .

دکتر رضا منصوری در کتاب معماری علم در ایران ؛ واژه دانشگر را پیشنهاد می کند و در بخشی از ین کتاب در توضیح مقصود خود می نویسد :

” فرآیند تولید دانش را ، که یک پدیده ی اجتماعی است علم می نامم . کسی را که در این فرآیند شرکت می کند ، دانشگر می نامم ، که معادل scientist است . یک دانشگاهی الزاماً دانشگر نیست ، ممکن است فقط معلم باشد . پژوهشگر و فناور کسانی هستند که حرفه ی آن ها به بخشی از فرآیند تولید دانش مربوط می شود و معمولاً از مقوله ی دانشگر تلقی می شوند ، چون در فرآیند تولید دانش مؤثراند . معلم دانشگاه ، که انتقال دانش می دهد ، دانشگر نیست ، اگرچه معلمی حرفه ای است از مجموعه ی حرفه های درگیر در علم . به این ترتیب ، علم را ، که یک پدیده ی اجتماعی است ، از دانش ، که برش زمانی فرآیند تولید دانش و مجموعه ی دانسته های بشری در یک زمان است ، متفاوت می بینم . به همین ترتیب مجموعه ی دانشگران و دانش آنها به معنی علم نیست ”

سپس اضافه می کند ؛ به علت بار سنگین لغت عالم در فارسی ، و اطلاق آن به حوزویون ، ترجیح می دهم از واژه ی « دانشگر » به جای عالم یا حتی دانشمند استفاده کنم . دانشگر در فرآیندی که علم نامیده می شود تولید دانش می کند .
واژه دانشگر در لغت نامه و فرهنگ نامه ها اغلب به  همان معنای دانشمند ذکر شده و تقریبا کسی میان این دو تفاوتی به لحاظ معنایی و محتوایی قایل نشده است . در فرهنگ اسدی نخجوانی این بیت آمده که : « چو دانشگر این قولها بشنود پس آنگه زمانی فرو آرمد » اما برخی از کارشناسان و صاحب نظران معتقدند که این کلمه در اصل ( دانشور ) بوده و به اشتباه ( دانشگر ) ذکر شده است .
در زبان آلمانی به دانشمند Wissenschaftler می گویند اما در اتریش و سوییس Wissenschafter گفته می شود که می توان آن را به ( دانشگر ) ترجمه کرد . اساسا یکی از تعاریف علم ؛ بر مبنای کار دانشمند است و برخی علم را به صورت کاری که یک دانشمند انجام می دهد تعریف می کنند . البته که این تعریف از نظر منطقی دوری circular است و دقیق نیست . به هر ترتیب در معنای مصطلح فارسی امروزی ؛ واژه دانشمند ؛ صرف نظر از ساختار دستوری آن به عنوان معادلی برای واژه Scientist در انگلیسی جا افتاده است . اگرچه دانشگر عنوان مناسب تری به نظر می رسد . شاید انتخاب میان این دو واژه چیزی شبیه به تفاوت میان دو واژه ی فیلسوف یا سوفیست باشد .

error:
به کارگاه دانشمندان و مخترعان دیوانه خوش آمدیددرباره ما
+ +
Top